डा. गोविन्द केसी सुदूरपश्चिमको भविष्यमाथि खेलबाड गर्दै, गेटा विश्वविद्यालयविरुद्ध किन लागे ?

धनगढी । आफूलाई चिकित्सा शिक्षा सुधारका अभियन्ताका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका डा. गोविन्द केसी पुनः अनशनमा बस्ने तयारीमा छन् ।

विगतमा चिकित्सा शिक्षाको गुणस्तर, पहुँच र पारदर्शिताका पक्षमा उठाएका उनका कतिपय मागप्रति आम नागरिकको सहानुभूति रहँदै आएको छ । तर शहीद दशरथ चन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयको विषयमा उनले लिएको पछिल्लो अडान भने सुदूरपश्चिमवासीको आकांक्षा र क्षेत्रीय विकासको भावनाविपरीत रहेको भन्दै प्रश्न उठ्न थालेको छ ।

लामो राजनीतिक तथा सामाजिक संघर्षपछि कैलालीको गेटामा स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय सञ्चालनको बाटो खुलेको अवस्थामा डा. केसीले त्यसको विरोधलाई आफ्नो मुख्य एजेन्डा बनाएका छन् । उनले हतारमा ऐन ल्याएर निजी स्वार्थअनुसार नयाँ संरचना थोपर्न खोजिएको दाबी गर्दै आएका छन् । साथै, नयाँ विश्वविद्यालय आवश्यक भए त्रिभुवन विश्वविद्यालयअन्तर्गतको चिकित्सा शास्त्र अध्ययन संस्थान (आईओएम) वा बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानलाई नै विश्वविद्यालयका रूपमा विस्तार गर्न सकिने तर्क पनि अघि सारेका छन् ।

तर सुदूरपश्चिमका नागरिक, बुद्धिजीवी तथा स्थानीय सरोकारवालाहरू भने डा. केसीको यो दृष्टिकोणलाई अव्यावहारिक र केन्द्रमुखी सोचको निरन्तरता मान्छन् । उनीहरूका अनुसार देशका अन्य क्षेत्रमा विश्वविद्यालय र प्रतिष्ठान स्थापना हुँदा विरोध नगर्ने तर सुदूरपश्चिममा स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय स्थापना भएर पनि आंशिक रुपमा सञ्चालन भइसकेको अवस्थामा पनि विरोध गर्नु क्षेत्रीय असमानतालाई अझै संस्थागत गर्ने प्रयास हो । गेटामा स्थापना भएको विश्वविद्यालय केवल एउटा शैक्षिक संस्था मात्र नभई सुदूरपश्चिमको आर्थिक, सामाजिक र स्वास्थ्य क्षेत्रको रूपान्तरणसँग जोडिएको महत्वाकांक्षी परियोजना हो । यसले चिकित्सक, नर्स, स्वास्थ्यकर्मी उत्पादन गर्ने मात्र होइन, अनुसन्धान, रोजगारी, पूर्वाधार विकास र क्षेत्रीय समृद्धिमा समेत महत्वपूर्ण योगदान पु¥याउने अपेक्षा गरिएको छ ।

यस्तो अवस्थामा विश्वविद्यालयको अवधारणालाई नै अस्वीकार गर्दै अनशनको घोषणा गर्नु सुदूरपश्चिमवासीको दशकौँदेखिको सपनामाथि प्रहार भएको टिप्पणी हुन थालेको छ । स्थानीय स्तरमा समेत ‘देशका अन्य भूगोलमा अवसर विस्तार हुँदा स्वागत गर्ने, तर सुदूरपश्चिमले अवसर पाउँदा विरोध गर्ने’ प्रवृत्तिले डा. केसीको निष्पक्षतामाथि प्रश्न उठाएको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार जब–जब शहीद दशरथ चन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयले कार्यान्वयनको गति लिन खोज्छ, तब–तब त्यसको विरोधमा आवाज उठ्नु संयोग मात्र मान्न सकिँदैन । यसले विश्वविद्यालयको स्थापनाबाट कसलाई फाइदा र कसलाई घाटा हुने भन्ने विषयमा समेत बहस जन्माएको छ । सुदूरपश्चिमका नागरिकहरूका लागि यो संस्था केवल भवन वा प्रशासनिक संरचना मात्रै होइन, यो राज्यबाट लामो समय उपेक्षित रहँदै आएको भूगोलको आत्मसम्मान, अवसर र भविष्यसँग जोडिएको विषय पनि हो ।

यही कारणले डा. गोविन्द केसीको पछिल्लो अनशनलाई धेरैले चिकित्सा शिक्षा सुधारको अभियानभन्दा पनि सुदूरपश्चिमको विकास यात्रामाथि अवरोध सिर्जना गर्ने कदमका रूपमा हेर्न थालेका छन् । गेटामा विश्वविद्यालय स्थापना हुनुमा केवल सरकारी नीति मात्रै नभई सुदूरपश्चिमवासीको सामूहिक आकांक्षा पनि थियो । अब यसलाई रोक्ने प्रयास गर्नु भनेको सुदूरपश्चिमलाई फेरि पनि उपेक्षा गर्नु हो ।