डा. कालु सिंह खत्रीः चिकित्सकको सुरक्षा र अधिकारका लागि उत्रिएका छन् चुनावी मैदानमा

काठमाडौं । नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्र अहिले एक कठिन मोडमा छ । एकातिर अस्पतालभित्रै चिकित्सकहरू असुरक्षित भइरहेका छन् भने अर्कोतिर राज्यको विभेदकारी नीतिका कारण दक्ष चिकित्सकहरू पलायन हुने क्रम बढ्दो छ । यस्तो चुनौतीपूर्ण घडीमा नेपाल चिकित्सक संघलाई केवल एउटा संस्था मात्र होइन, चिकित्सकहरूको बलियो अभिभावक बनाउने सङ्कल्पका साथ चुनावी मैदानमा उत्रिएका छन्–डा. कालु सिंह खत्री । रामेछापको माटोबाट सङ्घर्ष सुरु गरेका डा. खत्री काठमाडौं उपत्यकामा वैशाख १८ र १९ गते हुने संघको निर्वाचनमा ‘टिम मंगल’ बाट महासचिव पदका उम्मेदवार हुन् । उनी केवल एउटा चिकित्सक मात्र होइनन्, उनीसँग चिकित्सा र कानुन दुवै क्षेत्रको गहिरो ज्ञान छ, जसले उनलाई अन्य उम्मेदवारभन्दा पृथक र बलियो बनाएको छ ।

रामेछाप नगरपालिकाको एउटा सामान्य परिवारमा जन्मिएका डा. कालु सिंह खत्रीको शैक्षिक यात्रा आफैँमा प्रेरणादायी छ । सन् २००४ मा नेपाल सरकारको पूर्ण छात्रवृत्तिमा भैरहवास्थित युसिएमएसबाट बिडीएस गरेका उनले आफ्नो योग्यतालाई त्यतिमै सीमित राखेनन् । सन् २०१३ मा पुनः सरकारी छात्रवृत्तिमै चीनको प्रतिष्ठित चियामुसी विश्वविद्यालयबाट म्याग्जिलोफेसियल सर्जरीमा एमडीएस गरे । चीनको आधुनिक चिकित्सा पद्धति र नेपालको दुर्गम क्षेत्र (दाङ) देखि सुगम (नेसनल ट्रमा सेन्टर) सम्मको कार्य अनुभवले उनलाई नेपाली स्वास्थ्य क्षेत्रको नसा–नसा बुझ्ने अवसर दियो । तर, चिकित्सकका रूपमा काम गर्दै गर्दा उनले अनुभव गरे–नेपालमा चिकित्सकहरूका लागि काम गर्ने वातावरण छैन । कानुनको अभाव र राज्यको हेपाहा प्रवृत्तिले चिकित्सकहरू पिल्सिएका छन् । यही अभाव महसुस गरेर उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट कानुनमा स्नातकसमेत गरे । आज उनी एक हातमा स्टेथोस्कोप र अर्को हातमा कानुनको किताब बोकेर चिकित्सकहरूको न्यायका लागि उभिएका छन् ।

डा. खत्रीले आफ्नो टिमको उम्मेदवारीलाई ‘४ पिल्लर प्रतिबद्धता र ४ पिल्लर एजेन्डा’ मा ढालेका छन् । उनको मुख्य उद्देश्य संघलाई राजनीतिक अखडाबाट मुक्त गराई विशुद्ध पेसागत संगठन बनाउनु हो ।

१. गैर–राजनीतिक चिकित्सक संघः चिकित्सक संघमा दलगत राजनीतिको छायाँ पर्नु हुँदैन भन्ने उनको स्पष्ट मान्यता छ । ‘हामी निर्वाचित भएपछि कुनै पनि राजनीतिक नियुक्ति लिने छैनौँ,’ उनले घोषणा गरेका छन् । यो घोषणा आफैँमा ऐतिहासिक छ, जसले नेतृत्वको स्वार्थहीनतालाई पुष्टि गर्छ ।

२. चिकित्सक ऐन र सेवासुविधाः छिमेकी मुलुकहरू श्रीलंका, भारत र बंगलादेशमा चिकित्सकहरूका लागि विशेष सुविधा र उच्च तलबमान छ । नेपालमा भने अधिकृत सरहको तलबमा चिकित्सकलाई बाँधिएको छ । डा. खत्रीको माग स्पष्ट छ–चिकित्सकहरूको संवेदनशीलता र लगानी अनुसारको छुट्टै ‘चिकित्सक ऐन’ जारी हुनुपर्छ र आर्थिक सुरक्षा सुनिश्चित हुनुपर्छ ।

३. बन्डको विरोध र पेसागत सुनिश्चितताः सरकारी छात्रवृत्तिमा पढेका विशेषज्ञ चिकित्सकहरूलाई वर्षौँसम्म करारमा अल्झाउने तर स्थायी दरबन्दी नदिने राज्यको नीतिको उनी प्रखर विरोधी हुन् । उनी भन्छन्, ‘एमबीबीएससम्मको बन्ड ठिक होला, तर एमडीपछि विशेषज्ञलाई राज्यले अपमान होइन, सम्मानजनक स्थायी नियुक्ति दिनुपर्छ ।’

४. डिजिटल निर्वाचन र पारदर्शिताः देशभर छरिएका चिकित्सकहरूलाई मतदानका लागि काठमाडौँ वा तोकिएको केन्द्र धाउनुपर्ने बाध्यता अन्त्य गर्न उनले ‘अनलाइन मतदान’ को एजेन्डा अघि सारेका छन् । साथै, संघको हरेक खर्च र प्रगति विवरण नियमित सार्वजनिक गर्ने पारदर्शिताको सङ्कल्प उनले लिएका छन् ।

पछिल्लो समय भेरी अस्पतालदेखि देशभरका विभिन्न अस्पतालमा चिकित्सकमाथि भएका भौतिक आक्रमणका घटनाले डा. खत्रीलाई स्तब्ध बनाएको छ । उनी भन्छन्, ‘चिकित्सक कुटिने, तर दोषीले उन्मुक्ति पाउने अवस्था अब रहनु हुँदैन ।’ उनले अघि सारेको एउटा कडा एजेन्डा हो–चिकित्सकमाथिको आक्रमणलाई ‘सरकारवादी मुद्दा’ बनाइनुपर्ने । कानुन पढेका महासचिवका उम्मेदवार भएकाले पनि चिकित्सकहरूको कानुनी सुरक्षाका लागि उनी एक ढाल बनेर उभिने विश्वास मतदाताहरूमा छ ।

‘टिम मंगल’ एउटा यस्तो समूह हो जसले परिवर्तन र पेसागत मर्यादाको नेतृत्व गरिरहेको छ । डा. खत्रीको महासचिव पदको उम्मेदवारीले युवा चिकित्सकहरूमा नयाँ उत्साह थपेको छ । उनीसँग योजना मात्र छैन, ती योजना कार्यान्वयन गर्ने कानुनी बुझाइ र राजनीतिक सचेतना पनि छ । विगतका हरेक संकटहरूमा सडकदेखि सदनसम्म चिकित्सकको पक्षमा आवाज उठाउने डा. खत्रीले मतदाता चिकित्सकहरूलाई एउटै अपिल गरेका छन्–‘विगतको भूमिका हेर्नुहोस्, हाम्रो सङ्कल्प हेर्नुहोस् र चिकित्सक संघलाई एउटा जीवन्त अभिभावक बनाउन मतदान गर्नुहोस् ।’

डा. कालु सिंह खत्रीको उम्मेदवारी केवल पदका लागि होइन, यो नेपाली चिकित्सकहरूको गुमेको साख फिर्ता ल्याउनका लागि हो । चिकित्सकहरूको पेसागत सुरक्षा, आर्थिक सुनिश्चितता र कानुनी मर्यादाका लागि वैशाख १८ र १९ गते हुने निर्वाचनमा डा. खत्रीको विजय केवल एक व्यक्तिको जित हुने छैन, यो सम्पूर्ण चिकित्सक समुदायको एजेन्डाको जित हुनेछ । कानुन बुझेको महासचिव र पेसा बुझेको नेताको खोजीमा रहेका चिकित्सकहरूका लागि डा. कालु सिंह खत्री एक निर्विकल्प नाम बनेका छन् । ‘टिम मंगल’ को यो यात्राले नेपाली चिकित्सा क्षेत्रमा नयाँ बिहानी ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।